arama

Mutluluk Bağımlılığı Nedir?

Mutluluk Bağımlılığı Nedir
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • Serkan Erdoğan
  • 1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (Bu yazıya oy vermek ister misiniz?)
    Loading...

MUTLULUK-BAĞIMLILIK

Sözlük anlamı ”Bütün özlemlere, bütün isteklere eksiksiz bir biçimde ve sürekli olarak erişilmek ten duyulan kıvanç durumu.” olan kelimedir. Peki sizce bu ne kadar doğru? İnsanlar yüzyıllar boyunca bu soru üzerinde durmuşlardır. Mutlu hissettiğiniz anları düşünerek mutluluk nedir sorusuna yanıt arayalım. Mutluluk; okuldan/işten eve yorgun geldiğinizde kapının açılmasıyla birlikte burnunuza gelen yemek kokusu, çok sevdiğiniz bir dizinin yeni bölümünün yayınlanması ya da günün sıradanlığına alışmış yolda yürürken en sevdiğiniz şarkıyı birden duymanız olabilir mi? Bunları düşünürken birbirinden farklı olan olaylar nasıl bize aynı duyguyu yaşatıyor diye düşündüm. Bilim de bunu düşünmüş olacak ki bu duruma şöyle bir cevap veriyor; Dopamin, serotonin ve diğer nörotransmitterler.
Beynimizin ortalarında bir yerde nohut büyüklüğünde nükleus akkumbens adında bir yapı bulunmakta. Bu yapı hayatımızıdaki en değerli yapılardan biridir. Neden diye soracak olursanız bu yapı beynimizin ödül merkezidir. Bu bölgeyi uyaran en önemli nörotransmitter ise dopamindir. Aslında mutluluk dediğimiz kavram, dopaminin ödül merkezimizi uyardığında hissettiğimiz hazdır. Dopaminin bizde yaşattığı yüksek haz hali, dopamin salgıladığımız durumlara bağımlı hale gelmemize neden olur. Bu açıdan bakıldığında ben, sen, o, hepimiz mutluluğa bağımlıyız. Mesela, televizyon seyretmek sizde yüksek oranda dopamin salgılanmasına neden oluyorsa, artık siz bir televizyon bağımlısısınız. Bu durumdan sizi kurtarcak şey ise televizyondan daha fazla oranda dopamin salgılatacak bir aktivite bulmaktır.
Buraya kadar gelmişken bağımlılığın nasıl oluştuğunu 1953 yılında yapılan bir deneyle açıklayalım.

ÖDÜL SİSTEMİ

Mutluluk Bağımlılığı

Mutluluk Bağımlılığı – Görsel 1

Ödül sistemi yaşamamız ve öğrenmemiz için gerekli olan bir mekanizmadır.  1953’te James Olds ve Peter Milner fare beynine elektrot yerleştirerek fareyi bir kafese koydular. Fare kafesin belirli bir bölgesine her gittiğinde elektrot aracılığı ile bir uyarı verdiler. Fare zamanla kafesin o bölgesine daha çok gitmeye başladı, hatta bir süre sonra o bölgeden hiç ayrılmadı. Bunun üzerine Olds ve Milner deney düzeneğini değiştirdiler ve elektrotu bir pedala bağlayarak fareyi pedalın bulunduğu başka bir kafese aldılar (Görsel 1).
Fare kafeste dolaşırken rastgele pedala bastı ve beklendiği gibi pedala basma sıklığını giderek arttırdı. Öyle ki önüne yiyecek konulsa da yemek yemek yerine yorgunluktan halsiz düşene kadar pedala basmayı sürdürdü. Bu deneyler sonucunda elektrotun beyinde yerleştirildiği yerin yapılan davranışın yinelenmesini kolaylaştırdığı ortaya çıktı, işte bu bölge beynin ödül sistemidir.
Ödül sistemi pozitif pekiştirme yoluyla çalışır. Deneyi açıklayacak olursak; elektrik uyarısı bir pekiştiricidir ve davranışın yinelenmesine zemin hazırlayacak mekanizmaları harekete geçirir.