İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Determinizm Nedir?

Genel kültür yazılarıma ara vermeden devam ediyorum bu yazımda ise yine bir felsefi kavram olan Determinizm kavramına bakacağız ve Determinizm Nedir? sorusunu kaynak alarak yazımıza devam edeceğiz.  Bu kavramın ne olduğuna girmeden önce “Kim tarafından ortaya atılmış?” , “Gelişim süreci nasıldır?” gibi sorulara bakalım.

Determinizm Kim Tarafından Ortaya Atılmıştır?

Determinizm aslında 18. Yüzyılda bir makinenin çalışmasını anlatmak için kullanılmış bir terimdir. Ancak Poisson ve  Laplace gibi bilim insanları evreninde bir makine gibi olduğu düşüncesi ile aynı açıklamanın evren içinde yapılabileceğini savunmuşlardır.

Determinizm Nedir?

Determinizm’in Türkçemizdeki kelime anlamına bakacak olursak “Belirlenimcilik” kelimesi ile karşı karşıya gelebilmekteyiz. Determinizme göre insanlar ahlaki eylemlerde bulunurken kendi hür ve özgür iradelerini kullanamazlar. Çünkü bu felsefi teoriye göre insanlar ahlaki eylemlerde bulunurken bir takım etkenlerin zorunlu sonucu olarak o eylemi gerçekleştirirler. Yani bunun karşılığında şöyle bir düşünce çıkıyor ortaya; İnsan yapmış olduğu davranışlarda kendi özgür iradesini kullanamaz bu nedenle davranışlarından sorumlu tutulamaz.

Yukarıdaki tüm anlatmak istediklerimizi kısa bir cümlede anlatmamız gerekirse “İnsan eylemlerinde özgür değildir” cümlesini kullanabiliriz. Determinizm’in ise bir sürü alt türü bulunmaktadır. Bunları şimdi sizinle inceleyelim;

1 – Mekanik Determinizm

Bu türe göre insan iradesi, kendi eylemlerimizin dışındaki nedenlerin bir sonucudur teorisini anlatmaktadır.

2 – Toplumsal Determinizm

İnsanın istek ve iradesi daima içinde yaşamış olduğu toplumsal dış şartlara bağlıdır. Bu şartların insanlara yaptırımına zorlanmasıyla insanların iradesini ve isteğini belirler.

3 – Tarihsel Determinizm

İnsan irade ve isteklerinin tarihsel gelişmeler tarafından belirlendiğini ileri sürer.

Olarak ayırabiliriz ki bunlar bu şekilde uzar ve giderler. Yazımı fazla uzatmak istemiyorum çünkü burada sizlere ders anlatmıyorum kısa genel kültür bilgileri veriyorum.

İlk yorum yapan siz olun

Bir cevap yazın